Doen!

Overlijden van een dierbare4-6 jaarOverlijden gezinslid leerling is aanstaandeDoen!

Troostcadeautje geven
Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffeltje, een zorgenpoppetje of een boekje. Voor boekentips klik hier.

Zorg dat het kind plezier maakt
Het is belangrijk dat kinderen naast het hebben van verdriet ook nog plezier kunnen maken. In een gezin waarin iemand komt te overlijden, is vaak veel stress en weinig ruimte voor het kind om gewoon kind te zijn. School is voor kinderen dan vaak een fijne plek.

Kinderen moeten kunnen bellen en haar huis kunnen
Kinderen die een ernstig zieke broer of zus of ouder hebben, moeten naar huis kunnen bellen wanneer zij dat willen. Ook moet het mogelijk zijn dat ze eerder opgehaald worden, als ze daar behoefte aan hebben.

Extra liefde en aandacht
Doordat thuis alles anders is, is extra liefde en aandacht van een vertrouwd persoon heel belangrijk. Overdrijf het echter niet, dan voelt het kind zich een uitzondering.

Regelmatig contact met ouder(s)
Zorg dat u op de hoogte bent van de situatie bij het kind thuis. Hou regelmatig contact met het gezin. Dat kan telefonisch maar ook via de mail. Overleg met de ouder(s) wat voor hen prettig is.
Zij kunnen u vertellen hoe het thuis gaat, u kunt hen vertellen hoe het op school gaat.

Ouders wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kleuters die een gezinslid gaan verliezen.

Als het gezinslid kanker heeft kunt u de ouders wijzen op Chemo-Kasper
https://cms.onlinebase.nl/userfiles/cmsvokk/flash/chemokasperverhaal.swf Dit is een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker. Nu bekend is dat het gezinslid van het kind niet meer blijft leven, kan naar aanleiding van het online-boekje worden uitgelegd dat de kanker helaas sterker was dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.

Bespreekbaar maken 1 op 1
Maak het aanstaande verlies en het verdriet bespreekbaar. Stem daarbij wel af op de belevingswereld van de kleuter en sluit aan bij waar het kind mee komt. Hij of zij geeft vaak signalen waar je op aanhaken. Maar soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze op school zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Vraag eventueel ook naar hoe het kind het verdriet van de ouders ervaart. Hevig verdriet van hun ouders meemaken kan namelijk heel beangstigend zijn voor kinderen. Leg de kleuter uit dat het weer over zal gaan. Vaak gaat dit beter al spelend of wandelend. Het kind kan zich vaak ook beter uiten in tekeningen en in spel. Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten.

Bespreekbaar maken in de klas
Bij zoiets ingrijpends als het naderend overlijden van een gezinslid van een leerling is het belangrijk dat de klasgenoten op de hoogte worden gesteld. U kunt het zelf aan de klas vertellen, samen met de leerling, of de leerling vertelt het zelf met of zonder zijn of haar ouders. Overleg goed met ouders en leerling. Voor werkvormen om verdriet en de dood bespreekbaar te maken, klik hier.
Soms vinden kinderen het fijn als hun zieke ouder zelf wat komt vertellen in de klas. Voor veel ouders is dit te heftig of te confronterend. Er zijn ook ouders die het zelf ook fijn vinden en die zoiets goed kunnen.
Een voorbeeld hiervan is Elke ( overleden in 2005) die op een prachtige manier kon uitleggen voor de klas van haar dochtertje, wat er met haar was:


Uit: Maar ik ben altijd bij jullie - een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Ook over haar kaalheid heeft Elke op een ontroerende manier met de kinderen uit de klas van haar dochtertje gepraat:


Uit: Maar ik ben altijd bij jullie - een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Laat ouders van tevoren weten wat er aan de hand is. Laat hen weten wanneer het in de klas besproken zal worden. Ouders kunnen dan bijvoorbeeld zorgen dat ze na schooltijd zelf op het schoolplein staan om hun kind op te vangen.

Ontschuldigen
Kleuters voelen zich heel vaak schuldig over de naderende dood van hun ouder of broertje of zusje. Ze denken dat zij de dodelijke ziekte hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand heel erg ziek is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze is, heel erg ziek is. Daar kan niemand wat aan doen. Zorg wel dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg.

Vertel hetzelfde als ouders
Bijvoorbeeld over het aanstaande overlijden. Over de dood en over wat er na de dood is.
Kinderen kunnen heel directe vragen stellen. Het is belangrijk voor ze dat ze een eerlijk antwoord krijgen. Het is ook belangrijk dat ze een zo consistent mogelijk antwoord krijgen. Van hun ouders en andere voor hen belangrijke personen. Overleg dus tijdig met ouders over wat zij vertellen en sluit daarop aan.
Een voor kinderen duidelijke uitleg over wat dood is, kan zijn: iemand die dood is kan niet meer ademen, niet meer bewegen, niet meer voelen. Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken. Iemand die dood is voelt helemaal koud aan, voelt geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien. Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig. Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan.

Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Als mama dood gaat, kan ze dan nog ademen? Gaat papa morgen dood? Waarom duurt het zolang tot Nina dood gaat? " Geef kleuters op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal. Steeds opnieuw.
Als u niet weet wat u moet antwoorden, zeg dat dan eerlijk: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Regels en grenzen handhaven
Kleuters hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat te maken heeft met de naderende dood van een gezinslid, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat in de klas die regels gelden.

Informatie en advies op maat
Als u als team (of deel van het team) behoefte heeft een een informatieve bijeenkomst over kinderen en rouw op school, waarbij de huidige situatie centraal staat, kunt u contact opnemen met Stichting Jonge Helden. Twee ervaren coaches verzorgen in overleg een bijeenkomst met veel praktische informatie, advies op maat en ruimte voor het proces van het team.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
4_6_.jpg

Maak het verdriet bespreekbaar en beantwoord vragen, steeds opnieuw.