Doen!

Overlijden van een dierbare7-9 jaarOverlijden gezinslid leerling is recent (< een jaar)Doen!

Ga door je knieën
Elke (hier in haar laatste levensfase) legt uit waarom het zo belangrijk is dat we voor kinderen door de knieën gaan:


Uit: Maar ik blijf altijd bij jullie. Een film van David Blitz voor Stichting Kind en Rouw

Troostcadeau maken met de klas
Op de dag dat het nieuws binnenkomt, kunt u met de hele klas een troostcadeau maken voor de klasgenoot die zijn vader, moeder, broer of zus moet missen. U kunt bijvoorbeeld denken aan een tekeningen/schilderijenboek of een troostdeken.

Renske verloor haar vader en vertelt hoe het troostcadeau van haar klas haar destijds heeft geholpen:


Uit: wanneer wordt het weer leuk? een film van Jacco Groen, Springfilm

Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.
Troostdeken gemaakt door het hocketeam van Sophie, ter nagedachtenis aan haar vader Jan-Paul.

Troostcadeautje van uzelf
Geef het kind een troostcadeautje: bijvoorbeeld een knuffel, een zorgenpoppetje (Wereldwinkel), een kinderstreng of een boekje. Voor boekentips klik hier. Op www.in-de-wolken.nl en www.troostgeschenk.nl vindt u meer ideeën voor troostcadeautjes. Het geven van het cadeautje kan direct een gelegenheid zijn om tegen het kind te zeggen dat u er voor hem of haar bent. Dat hij of zij bij u terecht kan. geef het kind aan dat u het fijn vindt als het kind zelf zegt wat het prettig vindt. Of en toe even vragen hoe het gaat? Elke dag even vragen hoe het gaat? Niet vragen hoe het gaat? Met andere kinderen erbij of juist even apart?

Direct bespreekbaar maken in de klas
Bij zoiets ingrijpends als het overlijden van een gezinslid van een leerling, is het belangrijk dat de klasgenoten op de hoogte worden gesteld. U kunt het zelf aan de klas vertellen, samen met de leerling, of de leerling vertelt het zelf met of zonder zijn of haar ouders.
Jannes verloor zijn vader en vertelt hoe het voor hem was om de dag na het overlijden van zijn vader weer op school te komen:


Overleg goed met ouders en leerling hoe het nieuws gebracht kan worden.
Laat ouders van de medeleerlingen van tevoren weten wat er aan de hand is. Laat hen weten dat het in de klas besproken zal worden. Ouders kunnen dan bijvoorbeeld zorgen dat ze na schooltijd zelf op het schoolplein staan om hun kind op te vangen.
Carlijn verloor haar moeder en vertelt hoe het voor haar was om voor het eerst weer de klas in te gaan:



Sophie (14) verloor haar broer toen ze 8 was. Toen ze na een week weer naar school kwam, werd er niet over gepraat:



Na verloop van tijd bespreekbaar maken
Ook na verloop van tijd is het belangrijk om kinderen te laten weten dat u beseft hoe naar het voor ze is. Vaak geven ze signalen waarop u kunt inhaken. Juist na een aantal maanden is de eerste aandacht verslapt en dringen de gevolgen van het verlies pas langzamerhand door. Maak het verlies en het verdriet ook na verloop van tijd bespreekbaar. Stem daarbij wel af op het kind, sluit aan bij waar het mee komt. Elk kind is weer anders, het ene kind heeft veel behoefte om erover te praten op school, het andere kind juist niet. Soms is het voor kinderen juist fijn om het er even niet over te hebben als ze op school zijn. Thuis wordt het kind er ook al steeds mee geconfronteerd. Het is daarom belangrijk om altijd aan het kind te vragen waar het behoefte aan heeft.
Carlijn verloor haar moeder en had niet altijd zin om erover te praten op school. Zij vertelt hoe dat bij haar zat:


Eva (10) verloor haar broer, zij vind het juist wel fijn als er op school over werd gepraat:



Als u erover praat doe dat dan op een luchtige manier, bijvoorbeeld tijdens het spelen. Dring niet aan als het kind op dat moment niet wil praten. Geef wel altijd aan dat u er altijd bent voor het kind als het wil praten.
Het ene kind vindt het prettig om met je juf of meester alleen te praten, liever dan als er andere kinderen bij zijn. Het andere kind vindt het juist fijn om er in de klas of met andere kinderen erbij over te praten. Eva heeft wat dit betreft een goeie tip voor leerkrachten:



U kunt er ook voor kiezen om het onderwerp verdriet of dood in het algemeen ter sprake te brengen in de klas. Het betreffende kind kan dan zelf kiezen of het zijn of haar verdriet wel of niet wil vertellen. Het is wel belangrijk om het kind van tevoren te laten weten dat u het erover gaat hebben.  Voor werkvormen om verdriet en de dood bespreekbaar te maken, klik hier.

Ouder(s) wijzen op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze adviessite zijn specifieke informatie en tips te vinden voor ouders van kinderen die een gezinslid hebben verloren.

Uitleggen wat dood zijn betekent
Doe dit alleen als kinderen erom vragen. Vraag van tevoren wel aan ouder(s) van het kind dat een gezinslid heeft verloren, wat zij het kind hebben verteld. Sluit daarop aan. Dit om verwarring bij het kind te voorkomen.
Een voor kinderen duidelijke uitleg kan zijn:
* iemand die dood is kan niet meer ademen, niet meer bewegen, niet meer voelen.
* Een dode hoeft niet meer te eten en te drinken.
* Iemand die dood is, voelt helemaal koud aan, heeft geen pijn meer en kan ook niet meer horen en zien.
* Iemand die dood is heeft zijn lijf niet meer nodig.
*  Iemand die dood is, kan nooit meer levend worden. Net zoals een plant of een dier ook dood kan gaan. U kunt de uitleg bijvoorbeeld geven aan de hand van een dode insect en/of een dood blaadje.

Ontschuldigen
Kinderen voelen zich heel vaak schuldig over de dood van een dierbare. Ze denken dat zij het hadden kunnen voorkomen door iets niet of juist wel te doen. Vertel het kind dat veel kinderen denken dat zij er iets aan kunnen doen dat iemand dood is. Vraag of het kind dat ook wel eens denkt. Vertel dan dat kinderen er nooit iets aan kunnen doen als iemand die belangrijk voor ze was, dood is. Zorg dat het kind over zijn schuldgevoelens kan praten, wimpel ze niet meteen weg.
Eva (10) weet hoe belangrijk het is dat volwassenen je laten weten dat je er niks aan kun doen:



Steeds opnieuw vragen beantwoorden
Er kunnen vragen komen als: "Ziet hij mij nog? Ademt zij nu nog? Geef kinderen op zulke vragen eerlijke en duidelijke antwoorden in simpele taal.
Als u niet weet wat u moet antwoorden dan kunt u dat gerust eerlijk zeggen: “Dat weet ik niet” of “Wat denk jij?”. Veel kinderen hebben zelf al antwoorden bedacht.

Regels en grenzen handhaven
Kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijke regels. Een kind dat een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt, zoals het overlijden van een gezinslid, heeft zo mogelijk nog meer behoefte hieraan. Word niet boos als een kind regels overtreedt, maar leg uit dat op school die regels gelden.

Alert bij gesprekken over ziekte/dood in de klas
Als er in de klas wordt gesproken over ziekte/dood/vaders/moeders, hou dan rekening met de gevoelens van het kind dat zijn vader, moeder, broertje of zusje heeft verloren. Laat merken dat u beseft dat het misschien lastig is voor het kind. Bereid het kind zo mogelijk voor op wat besproken gaat worden.
Eva geeft aan hoe belangrijk het is dat er ook na verloop van tijd rekening met jouw verdriet wordt gehouden:



Alert op vaderdag/moederdag

Als een kind de vader of moeder heeft verloren, wees dan alert op vader- of moederdag. Bespreek van tevoren met het kind wat het wil. Geen moeder/vaderdagcadeau maken. Wel een moeder/vaderdagcadeau maken en dit bijvoorbeeld op het graf leggen of bij de urn. Of het cadeau aan iemand anders geven. Bijvoorbeeld de andere ouder of een andere dierbare.

Als de overledene kanker had, wijs de ouder(s) op http://www.kinderkanker.nl/kindersite/ChemoKasperv4.htm
Dit is een prachtig, helder en informatief online boekje.
Het gaat over een kind met kanker, maar is ook heel geschikt om de ziekte kanker en chemotherapie aan kinderen uit te leggen. In het boekje winnen Chemo-Kasper en zijn vrienden het van de kanker. Naar aanleiding van het online-boekje kan worden uitgelegd dat de kanker soms helaas sterker is dan Chemo-Kasper en zijn vrienden.

Informatie en advies op maat
Als u als team (of deel van het team) behoefte heeft een een informatieve bijeenkomst over kinderen en rouw op school, waarbij de huidige situatie centraal staat, kunt u contact opnemen met Stichting Jonge Helden. Twee ervaren coaches verzorgen in overleg een bijeenkomst met veel praktische informatie, advies op maat en ruimte voor het proces van het team.

Zorgen?
Als u de indruk heeft dat het niet goed gaat met een kind en denkt dat begeleiding van een professional bij het verwerkingsproces zinvol kan zijn, aarzel dan niet om uw zorg met ouders te delen. Ouders zien vaak niet hoe hun kind zich buitenshuis gedraagt en zijn blij met uw informatie - zolang deze zonder oordeel is. Als ouders uw zorg delen en begeleiding willen zoeken, kunt u hen wijzen op deze praktijkenzoeker.
Praktijken voor Jonge Helden


Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief!

Vind ons leuk op Facebook!
7_9_3.jpg

Maak het verlies en het verdriet bespreekbaar.